Viêm phổi cộng đồng là gì? có lây không, chẩn đoán thế nào

Viêm phổi cộng đồng là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh sẽ tiến triển nặng gây nhiều biến chứng đáng tiếc. Hãy đọc bài viết này để nắm rõ những thông tin cần thiết về bệnh viêm phổi cộng đồng.

Viêm phổi cộng đồng là gì?

Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng (CAP – community-acquired pneumonia) đề cập đến các nhiễm trùng cấp tính nhu mô phổi xảy ra tại cộng đồng, bên ngoài bệnh viện hay các cơ sở y tế. 

Tình trạng nhiễm trùng của bệnh biểu hiện bằng viêm phổi thùy, viêm phổi đốm và cả viêm phổi không điển hình. Đặc điểm chung là có hội chứng đông đặc phổi và bóng mờ phế nang hoặc mô kẽ trên phim X-quang phối. Bệnh do vi khuẩn, virus (virus cúm chiếm khoảng 10% bệnh nhân), nấm và một số tác nhân khác nhưng không do trực khuẩn lao.

Viêm phổi cộng đồng là gì
Viêm phổi cộng đồng là gì

Các yếu tố thuận lợi dẫn đến viêm phổi cộng đồng là nhiệt độ thấp, tuổi cao, nghiện rượu, hút thuốc lá và các bệnh lý kèm theo như suy giảm miễn dịch, bệnh hồng cầu hình liềm, động kinh, suy tim, cắt lách,…

Triệu chứng có thể mắc phải của viêm phổi cộng đồng là sốt cao, có cơn rét run, môi tím tái, khó thở, đau ngực vùng phổi, lúc đầu ho khan, sau đó ho có đờm (đờm màu vàng hoặc xanh, đôi khi có màu gỉ sắt).

Thực tế, đây là vấn đề sức khỏe cộng đồng trên phạm vi toàn cầu. Tác động đối với sức khỏe cộng đồng của nhóm bệnh lý này hiện nay nặng nề hơn so với nhiễm HIV, sốt rét, ung thư và nhồi máu cơ tim.

Trên 30% chi phí kháng sinh ở cả ngoài cộng đồng và trong bệnh viện là cho bệnh lý này. Ta có thể thấy gánh nặng bệnh tật là rất lớn. Trong 3606 bệnh nhân điều trị tại khoa Hô Hấp bệnh viện Bạch Mai từ năm 1996-2000, có 345 (chiếm 9,7%)  bệnh nhân viêm phổi – đứng thứ 4 trong các nhóm bệnh về hô hấp.

Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm phổi cộng đồng.

Chẩn đoán xác định

  • Bệnh khởi phát đột ngột, đi kèm các yếu tố thuận lợi dẫn đến bệnh lý: cắt lách, suy giảm miễn dịch, nghiện rượu mạn tính, hồng cầu hình liềm.
  • Có cơn rét run và sốt cao (39-40 độ). Ho và khạc đờm màu rỉ sắt hoặc đờm mủ, đờm màu xanh, môi khô, lưỡi bẩn, bạch cầu máu tăng cao. Hội chứng đông đặc phổi: gõ đục, rung thanh tăng, rì rào phế nang giảm.
  • X-quang phổi chuẩn cho thấy có hội chứng lấp đầy phế nang, có thể có hình ảnh tràn dịch màng phổi hoặc hình rãnh liên thùy dày. Các tổn thương dạng lưới nốt, hình kính mờ gợi ý viêm phổi do vi khuẩn không điển hình. Tuy nhiên hình ảnh X-quang không đặc hiệu cho căn nguyên.
  • Nếu nghi ngờ viêm phổi bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm máu (xác định loại sinh vật gây nhiễm trùng), xét nghiệm đờm (nguyên nhân nhiễm trùng) và X-quang ngực (xác định mức độ và vị trí nhiễm trùng).
Chẩn đoán viêm phổi cộng đồng
Chẩn đoán viêm phổi cộng đồng

Chẩn đoán căn nguyên vi sinh

  • Khi bệnh nhân nhập viện nhất là các trường hợp nặng cần tiến hành nuôi cấy và làm kháng sinh đồ với các bệnh phẩm như đờm, dịch phế quản, dịch màng phổi nếu có máu. Chuyển bệnh phẩm đến phòng xét nghiệm vi sinh trong vòng 1 giờ.
  • Các phương pháp gián tiếp: miễn dịch huỳnh quang, test ngưng kết bổ thể, huyết thanh học đặc hiệu với các vi khuẩn khó nuôi cấy (Legionelle Pneumoniae, Mycoplasma Pneumoniae, Chlamydia Pneumoniae) và virus.
  • Phát hiện kháng nguyên hòa tan của vi khuẩn qua nước tiểu. PCR với một số loại vi khuẩn, virus. Các xét nghiệm này rất cần thiết trong các vụ dịch.

Chẩn đoán phân biệt

  • Xẹp phổi
  • Tràn dịch màng phổi
  • Giãn phế quản bội nhiễm
  • Lao phổi
  • Tắc mạch phổi do nhồi máu phổi
  • Viêm phổi với cơ chế tự miễn do dùng thuốc
  • Phù phổi bán cấp không điển hình

Viêm phổi cộng đồng có lây không?

Để trả lời cho câu hỏi này, hãy cùng xem lại nguyên nhân gây viêm phổi cộng đồng. Bệnh do vi khuẩn (ngoại trừ trực khuẩn lao), virus đặc biệt là virus cúm, nấm, các mầm bệnh thường trú ngụ trong môi trường ẩm thấp, ô nhiễm.

Viêm phổi cộng đồng là do sự xâm nhập của các vi sinh vật gây bệnh, do đó tình trạng lây nhiễm là không tránh khỏi. Đối phương có thể dễ dàng nhiễm tác nhân gây viêm phổi qua tiếp xúc, trò chuyện; đặc biệt là khi ho, hắt hơi, khạc nhổ với bệnh nhân mắc viêm phổi.

Ngoài ra, dùng chung bát đũa, cốc nước, bàn chải đánh răng,… cũng có thể lây bệnh. Vi sinh vật gây bệnh dễ dàng xâm nhập và gây bệnh với những người có thể trạng suy yếu. Tuy nhiên, những cơ thể có sức đề kháng cao hoàn toàn có thể tiêu diệt mầm mống gây bệnh.

Viêm phổi cộng đồng có lây không? Câu trả lời là có. Vậy nên hãy chủ động phòng tránh bằng cách rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc với người bệnh.

Viêm phổi không điển hình

Viêm phổi không điển hình thường có triệu chứng nhẹ hơn hẳn bệnh viêm phổi điển hình, thậm chí mọi người không nhận ra rằng họ đang bị viêm phổi.

Một số triệu chứng thông thường của viêm phổi thể không điển hình:

  • Ớn lạnh
  • Ho (nếu bị viêm phổi do vi khuẩn Legionelle Pneumoniae có thể ho ra cả đờm lẫn máu)
  • Sốt (nhẹ hoặc cao)
  • Thở gấp (khi gắng sức làm việc gì đó)
  • Đau đầu
  • Đổ mồ hôi nhiều
  • Đau cơ khớp
  • Mất cảm giác ngon miệng, thèm ăn
  • Đau ngực nghiêm trọng khi thở sâu hoặc ho
Viêm phổi không điển hình
Viêm phổi không điển hình

Một số triệu chứng ít xảy ra như tiêu chảy (thường là viêm phổi do vi khuẩn Legionelle), đau tai, nhức mắt, phát ban, đau họng.

Mọi người nên nắm những thông tin cơ bản về viêm phổi cộng đồng để chủ động phòng tránh cho bản thân và mọi người xung quanh.

  • Không nên hút thuốc lá. Nên cai thuốc lá.
  • Giữ ấm cổ, ngực trong mùa lạnh.
  • Có chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh.
  • Tiêm vaccine phòng cúm và phế cầu.
  • Nhân viên y tế và người hay tiếp xúc với bệnh nhân viêm phổi cũng được khuyến cáo nên tiêm vaccine.

Viêm phổi cộng đồng hiện nay vẫn là một bệnh nhiễm khuẩn hô hấp phổ biến, tiến triển nhanh, cấp tính, gây nhiều biến chứng tại chỗ, toàn thân và có thể tử vong. Nếu có triệu chứng của viêm phổi, hãy đến cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời.

Ngày cập nhật :

Chia sẻ
Giảng viên khoa Y học cổ truyền của Đại học y dược thành phố Hồ Chí Minh. Cố vấn cao cấp người đã tâm huyết đưa ra bài thuốc An Cốt Nam tiên phong điều trị hiệu quả bệnh thoát vị đĩa đệm không cần phẫu thuật.

Đặt câu hỏi

Mời nhập câu hỏi của bạn
Mời nhập tên của bạn