Methotrexat điều trị viêm khớp dạng thấp hiệu quả

I. Khái quát bệnh viêm khớp dạng thấp:

Viêm khớp dạng thấp là một bệnh mãn tính chưa rõ nguyên nhân, được coi là bệnh tự miễn quan trọng thứ 2 trong nhóm các bệnh tự miễn ở người lớn (sau lupus ban đỏ hệ thống) và là bệnh quan trọng nhất trong nhóm các bệnh thấp khớp.

– Bệnh thường diễn tiến kéo dài, tiến triển từng đợt, có xu hướng tăng dần, làm tổn thương sụn khớp, ăn mòn xương gây biến dạng khớp, dính khớp và mất chức năng hoạt động của khớp.

– Biểu hiện đặc trưng của bệnh là hiện tượng viêm màng hoạt dịch ăn mòn ở các khớp ngoại biên đối xứng.

II. Biểu hiện lâm sàng – cận lâm sàng của viêm khớp dạng thấp:

Mỏi mệt, ăn không ngon là biểu hiện đầu tiên của viêm khớp dạng thấp

Mỏi mệt, ăn không ngon là biểu hiện đầu tiên của viêm khớp dạng thấp

1. Lâm sàng:

Giai đoạn sớm:

  • Có các tiền triệu báo trước, rất chung chung như mỏi mệt, ăn không ngon, tăng thân nhiệt nhẹ.
  • Viêm các khớp nhỏ ở chi thường là bàn tay, không đối xứng với nhau.

– Giai đoạn toàn phát:

Các triệu chứng (có thể hết nếu điều trị kịp thời) xuất hiện do viêm màng hoạt dịch:

  • Buổi sáng bệnh nhân thấy có dấu hiệu khớp cứng, khoảng một đến hai tiếng sau mới có thể cử đồng khớp bình thường.
  • Dấu hiệu đau viêm các khớp nhỏ, viêm khớp gối, đối xứng ở ngón tay, mặt mu của bàn tay sưng nhiều.

– Các triệu chứng liên quan đến tổn thương cấu trúc (thường xuất hiện trễ vào năm thứ 2 của bệnh và không hồi phục):

  • Đau tăng không giảm khi điều trị kháng viêm tích cực.
  • Các khớp viêm diễn tiến đến biến dạng khớp: bàn ngón tay dính (biến dạng ở tư thế hơi co và lệch về phía xương trụ), co rút cơ, gân, bán trật khớp, lệch trục khớp ở ngón tay (ngón tay cổ thiên nga, Boutonier), khớp gối dính ở tư thế ½ co.

III. Methotrexat điều trị viêm khớp dạng thấp:

Methotrexat điều trị viêm khớp dạng thấp

Methotrexat điều trị viêm khớp dạng thấp

1. Cơ chế tác dụng:

  • Ức chế dihydrofolate reductase: điều này góp phần giải thích cơ chế chống K.
  • Tăng phóng thích Adenosine: có tác dụng kháng viêm và điều hòa miễn dịch.
  • Là thuốc hàng đầu trong điều trị thấp khớp (viêm khớp dạng thấp):
  • Được xếp vào nhóm DMARD (disease modifying antirheumatic drugs).
  • Được chuyển hóa ở gan và thải qua thận.

2. Chỉ định:

  • Viêm khớp dạng thấp (RA):
  • Kháng viêm, giảm đau thì sử dụng NSAIDS, Corticoides.
  • Điều hòa miễn dịch: MTX.
  • Viêm cột sống dính khớp.
  • Viêm khớp thiếu niên.
  • Lupus.
  • Viêm da cơ.
  • Viêm mạch máu.

3. Cách sử dụng: 1 viên 2,5 mg.

  • Dùng liều khởi đầu là 7,5 mg/ tuần – (U) 1 lần duy nhất. Sau đó tăng lên 2,5mg – 5mg mỗi 4-8 tuần.
  • Tăng liều dựa vào: đáp ứng với điều trị, do hiệu quả của MTX rất chậm, chỉ tác dụng sau 3-6 tuần sử dụng, nếu sau 3-6 tuần mà không đáp ứng thì nâng liều lên, 4 viên/ tuần, rồi 5 viên/ tuần…. Nếu bệnh khớp ổn định thì không nâng liều nữa.
  • Liều tối đa là 15mg/ tuần (6 viên), nếu quá 15mg sẽ xuất hiện triệu chứng ngộ độc MTX.

4. Giảm bớt tác dụng phụ của MTX:

  • Sử dụng kèm với acid folic: 1mg/ngày. Điều trị MTX tăng liều chậm do có tác dụng phụ khá nhiều; phải có bilan theo dõi quá trình điều trị.
  • Trước khi điều trị: phải thử huyết đồ, men gan, creatinine máu. Sau đó, mỗi tháng thử lại 1 lần trong 6 tháng, thử lại mỗi 2 tháng.
  • Trong khi thử, nếu có:
  • Tăng men gan < 2 lần giá trị bình thường >> thử lại sau 2 tuần.
  • Tăng men gan < 2 lần nhưng < 3 lần giá trị bình thường >> giảm liều MTX, thử lại sau 2 tuần.
  • Tăng men gan < 3 lần hoặc tăng kéo dài >> ngưng thuốc.

Tác dụng phụ:

  • Thông thường là rối loạn tiêu hóa, bệnh nhân có cảm giác buồn nôn, nôn ói, chán ăn, tiêu chảy.
  • Giảm bạch cầu hạt.
  • Viêm gan ( gặp nhiều).
  • Hiếm gặp: xơ gan.
  • Viêm phổi mô kẽ do MTX.
  • Rụng tóc
  • Dị ứng da
  • Nhức đầu
  • Bứt rứt
  • Nhiễm trùng
  • Lymphoma.

5. Thận trọng khi sử dụng MTX với:

  • Bệnh nhân đang có thai: sẽ gây quái thai.
  • Đang cho con bú: ngưng MTX hoặc ngưng cho con bú rồi sử dụng MTX.
  • Bệnh nhân có cơ địa giảm bạch cầu hạt.
  • Bệnh nhân viêm gan, nghiện rượu.
  • Bệnh nhân đang bị nhiễm trùng: phải điều trị dứt điểm nhiễm trùng rồi mới sử dụng MTX.
  • Giảm chức năng thận.
  • Bệnh nhân có dị ứng MTX.
  • Đang điều trị MTX thì không chích ngừa viêm gan siêu vi.

>> 3 cách chữa đau khớp gối bằng thuốc nam

Reply