Ho gà là gì? Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không, điều trị thế nào?

Ho gà là bệnh truyền nhiễm cấp tính có thể lây qua đường hô hấp. Vậy ho gà là gì, có nguy hiểm không, triệu chứng và cách điều trị như thế nào?

Ho gà là gì?

Ho gà là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp nghiêm trọng ở người, do vi khuẩn Bordetella pertussis và Bordetella parapertussis, coccobacilli gram âm gây ra. Bệnh rất dễ lây lan và có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Một người có thể bị ho gà nhiều hơn một lần trong đời.

benh ho ga - Ho gà là gì? Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không, điều trị thế nào?

Tiêm vắc-xin cho trẻ sơ sinh đã làm giảm tỷ lệ mắc và tử vong do ho gà. Tỷ lệ mới mắc cao nhất là những trẻ sơ sinh chưa được tiêm chủng và sau đó là những thanh thiếu niên từ 10 đến 14 tuổi. Do đó việc tiêm phòng cho trẻ là rất quan trọng và cần thiết.

Sinh lý bệnh ho gà

Nhiễm trùng được bắt đầu bằng cách tiếp xúc với dịch tiết từ một người đã bị nhiễm bệnh. Sau khi hít phải các hạt này, vi khuẩn xâm nhập vào đường hô hấp trên và bám vào các tế bào khí quản có lông. Tại đây, vi khuẩn tiết ra một số protein được phân loại thành chất kết dính và độc tố. Sự biểu hiện của các protein này được phối hợp, cho phép vi khuẩn tồn tại và nhân lên từ đó gây ra bệnh ho gà.

Thời gian ủ bệnh ho gà là bao lâu?

Thời gian ủ bệnh lâm sàng là 10 đến 20 ngày, sau đó bệnh tiến triển theo ba giai đoạn:

  • Giai đoạn xâm lấn: do nhiễm trùng đường hô hấp trên
  • Giai đoạn trạng thái: Đặc trưng bởi các cơn ho dai dẳng, thường xuyên bị khó thở chủ yếu là về đêm. Tiếng ho, thở như gà gáy nên được gọi là ho gà. Đây là một bệnh hô hấp nghiêm trọng nhưng không đau. Việc không có sốt, ngoại trừ trong trường hợp nhiễm trùng thứ phát, có thể là nguyên nhân khiến bệnh không được chẩn đoán sớm.
  • Giai đoạn nghỉ: Kéo dài 3 đến 4 tuần với biểu hiện ho dai dẳng nhưng cơn đau ít nghiêm trọng hơn và ít gặp hơn. 

tre bi ho ga - Ho gà là gì? Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không, điều trị thế nào?

Ho gà ở trẻ sơ sinh

Sởi là một vấn đề sức khỏe cộng đồng ở trẻ sơ sinh. Phần lớn các dạng nặng và tử vong được ghi nhận ở trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa được tiêm phòng. Một số sẽ biểu hiện một dạng rất nghiêm trọng, được gọi là ho gà ác tính, thường gây tử vong và được đặc trưng bởi suy hô hấp cấp tính nặng với tăng bạch cầu lymphocytic lớn, lớn hơn 50.000 / mm3 và tăng huyết áp động mạch phổi (PAH), thứ phát bạch cầu trong các mạch phổi nhỏ. 

Một trong những nguyên nhân gây tử vong thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh bị ho gà dạng ác tính là PAH với tình trạng thiếu oxy nặng hoặc thậm chí sốc tim. Sự chậm trễ trong chẩn đoán và bắt đầu điều trị macrolide là nguyên nhân chính gây tử vong

Ho gà ở trẻ từ 1 đến 5 tuổi

Đối với trẻ từ 1 đến 5 tuổi thì ho gà vẫn là một vấn đề nghiêm trọng mặc dù đã được tiêm phòng. Ở những trẻ đã được tiêm vacxin, ho dai dẳng, ho nhiều ít nhiều liên quan đến chứng suy nhược, chán ăn, rối loạn hành vi, thiếu hứng thú khi chơi. Một mũi tiêm nhắc lại của vắc-xin acellular lúc 18 tháng làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh.

CHƯƠNG TRÌNH TƯ VẤN MIỄN PHÍ QUA HOTLINE: 0983.34.0246 - 0903.876.437tu van online - Ho gà là gì? Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không, điều trị thế nào?

Ho gà ở người lớn tuổi

Ho gà ở người già có thể nghiêm trọng, các yếu tố nguy cơ là tuổi tác trên 60 tuổi, BMI 30 kg / m2, có tiền sử hen suyễn, hút thuốc lá, ít hoạt động thể chất, bệnh tiểu đường, bệnh phế quản mãn tính. Ho gà là một bệnh hô hấp nghiêm trọng ở người cao tuổi.

Chẩn đoán ho gà

Các dấu hiệu lâm sàng của ho gà thường không đặc biệt, tuy nhiên những triệu chứng như ho co thắt, khò khè, nôn nhiều không rõ nguyên nhân thì có thể nghi ngờ bệnh ho gà. Bệnh ho gà ác tính được chẩn đoán thấp, đặc biệt là do có đồng nhiễm. Tuy nhiên, hyperleukocytosis là một lập luận có giá trị trong chẩn đoán bệnh ho gà ác tính và đủ để bắt đầu điều trị bằng macrolide.

Ngoài ra, việc can thiệp vào tình trạng tiêm chủng của bệnh nhân hoặc tiếp xúc trước đó với bệnh ho gà gây khó khăn cho việc diễn giải kết quả huyết thanh học. Phương pháp được lựa chọn để phát hiện bệnh ho gà là RT-PCR. Kỹ thuật này, phát hiện số lượng vật liệu di truyền tối thiểu, nhạy cảm hơn so với nuôi cấy, vẫn là phương pháp được lựa chọn để xác định vi khuẩn

Điều trị ho gà

Phương pháp điều trị duy nhất cho bệnh ho gà là liệu pháp kháng sinh. Điều trị tham chiếu là erythromycin với liều 40 đến 60 mg mỗi ngày trong 14 ngày. Tuy nhiên, azithromycin và clarithromycin hiện đang được sử dụng nhiều hơn vì chúng dung nạp tốt hơn. 

dieu tri ho ga - Ho gà là gì? Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không, điều trị thế nào?

Azithromycin được kê đơn 20 mg / kg mỗi ngày một lần trong ba ngày ở trẻ em và 500 mg mỗi ngày một lần trong 3 ngày ở người lớn; clarithromycin với liều 15 mg / kg / ngày trong 7 ngày được chia thành hai liều hàng ngày ở trẻ em, 500 đến 1.000 mg / ngày trong hai liều ở người lớn. 

Cần nhập viện ở trẻ dưới 6 tháng tuổi do nguy cơ mắc bệnh ho gà ác tính. Điều trị bệnh ho gà ác tính tập trung vào triệu chứng. Kỹ thuật hồi sức là hợp lý, đặc biệt là thông khí nhân tạo trong trường hợp thiếu oxy sâu. Điều trị dự phòng đối tượng tiếp xúc dựa trên việc dùng macrolide trong 5 ngày.

Phòng bệnh ho gà

Cách phòng ngừa bệnh ho gà tốt nhất là tiêm phòng. Cách bảo vệ trẻ dưới 6 tháng tuổi là tiêm phòng cho bà bầu từ tuần thai thứ 20. Theo dự án Tiêm chủng mở rộng quốc gian thì bé từ 2 tháng tuổi là bắt đầu cần được tiêm phòng bệnh ho gà. Tiêm mũi kết hợp bạch hầu – ho gà – uốn ván – viêm gan B – Hib (DPT-VGB-Hib) theo lịch

Lịch tiêm phòng vacxin ho gà cho trẻ như sau:

  • Mũi 1 tiêm lúc bé 2 tháng tuổi
  • Mũi 2 tiêm lúc bé 3 tháng tuổi
  • Mũi 3 tiêm lúc bé 4 tháng tuổi

Mũi 4 được tiêm nhắc lại khi trẻ bước sang tháng thứ 18 sử dụng vắc-xin phối hợp bạch hầu – ho gà – uốn ván (DPT). Để đạt hiệu quả phòng tránh bệnh ho gà tối ưu nhất thì trẻ cần được tiêm đủ số mũi và theo đúng lịch tiêm phòng. Ngoài ra cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi, giữ vệ sinh sạch sẽ.

Như vậy có thể thấy ho gà là một bệnh tương đối nguy hiểm, thậm chí ở dạng ác tính có thể gây đe dọa tính mạng. Do đó việc tiêm phòng ho gà là cần thiết để phòng bệnh.

CHƯƠNG TRÌNH TƯ VẤN MIỄN PHÍ QUA HOTLINE: 0983.34.0246 - 0903.876.437tu van online - Ho gà là gì? Trẻ bị ho gà có nguy hiểm không, điều trị thế nào?

Ngày cập nhật :

Avatar
Giảng viên khoa Y học cổ truyền của Đại học y dược thành phố Hồ Chí Minh. Cố vấn cao cấp người đã tâm huyết đưa ra bài thuốc An Cốt Nam tiên phong điều trị hiệu quả bệnh thoát vị đĩa đệm không cần phẫu thuật.