Bệnh đau thần kinh tọa (Sciatica) là kết quả của hiện tượng dây thần kinh bên hông bị chèn ép nên tổn thương. Khi đó các triệu chứng diễn ra hàng loạt gồm có đau nhức, khó chịu dọc từ lưng xuống đến chân (1).

Dây thần kinh tọa có vị trí bên hông, được tạo thành từ các rễ thần kinh ở vùng thắt lưng chạy xuống hông. Nó đi qua phần sau của 2 chân cho đến các ngón chân.

Dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài nhất trong cơ thể con người.

1. Đau dây thần kinh tọa là gì ?

Theo nghiên cứu của các chuyên gia giải phẫu thần kinh tọa, nó có tác động vào những động tác của chân như là đi lại, đứng ngồi của bàn chân.

Bệnh đau thần kinh tọa được biểu hiện đặc trưng nhất bởi các cơn đau chạy dọc từ phía sau đùi đến mặt sau của bàn chân. Theo đúng hướng di chuyển từ dây thần kinh lưng 5 tới rễ thần kinh sống 1 (1).

Cái nhìn về bệnh đau thần kinh tọa rõ nhất

Cái nhìn về bệnh đau thần kinh tọa rõ nhất

Khi dây thần kinh này bị chèn ép dẫn đến tổn thương thì những cơn đau sẽ xuất hiện thường xuyên hơn. Càng để lâu thì cơn đau từ mông xuống bắp chân ảnh hưởng đến dây thần kinh lưng (23).

Nếu rễ dây thần kinh lưng 5 bị chèn ép thì những cơn đau sẽ xuất hiện từ phía ngoài lưng eo lan xuống cẳng chân rồi ngón út của bàn chân (4).

Khi rễ thần kinh sống 1 bị tổn thương thì cơn đau sẽ bắt đầu từ phía sau mông xuống đùi thông qua cẳng chân đến mặt ngoài của bàn chân(4).

Tất cả mọi người nằm trong độ tuổi từ 30 đến 60 tuổi đều có nguy cơ mắc bệnh thần kinh tọa.

TÓM TẮT:

Đau dây thần kinh tọa xảy ra khi dây thần kinh hông to bị chèn ép, đặc trưng là những cơn đau từ sau đùi xuống bàn chân.

2. Biểu hiện, dấu hiệu triệu chứng đau thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa là căn bệnh phổ biến. Nó ảnh hưởng rất lớn đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Khi dây thần kinh tọa chịu sự tổn thương nào đó thì sẽ tạo ra những cơn đau từ vùng thắt lưng lan xuống đến hông và chân khiến cho hoạt động của người bệnh gặp khó khăn. Một số trường hợp chỉ đau hông bên phải. (1).

Nếu không phát hiện bệnh sớm để có biện pháp khắc phục sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm.

  • Mất cảm giác cũng như khả năng điều khiển hoạt động của bàn chân. (Điều này rất nguy hiểm vì các cơ sẽ bị teo đi theo đường đi của rễ dây thần kinh tọa) (567).
  • Cuối cùng là các biểu hiện đại tiểu tiện mọi lúc làm cong vẹo cột sống rồi tàn phế suốt đời (7, 8).
Triệu chứng đau thần kinh tọa

Triệu chứng đau thần kinh tọa

Một số nguy cơ khác:

  • Những cơn đau nhức xuất hiện liên hồi ở ngay giữa cột sống, sau đó lan xuống 1 bên mông, đùi cho đến tận gót chân. Khi trở mình hay bị một lực nào đó tác động sẽ khiến cho cơn đau trở nên dữ dội (9).
  • Cứng khớp: Dấu hiệu này thể hiện rõ vào mỗi buổi sáng lúc mới thức dậy. Nếu kéo dài sẽ làm cho cơ bắp bị co thắt mạnh (10).
  • Bị teo cơ: Việc co thắt cơ bắp kèm theo sự cứng khớp trong khoảng thời gian dài có thể xuất hiện các triệu chứng teo cơ mông, đùi, chân,…(11).
  • Vận động bị hạn chế: Từ phần thắt lưng cho đến hông, chân thường xuyên bị đau khiến bệnh nhân đi lại sẽ rất khó khăn, các vận động cúi gập, xoay người cũng gặp trở ngại (11).
  • Khởi nguồn nhiều bệnh lý xương khớp khác như hẹp cột sống, lao cột sống, thoái hóa cột sống, viêm khớp cột sống,…(910, 12).
  • Tê cứng, mất cảm giác tay chân, đại tiểu tiện không tự chủ, cơ thể suy nhược, chán ăn, mất ngủ…(10).
  • Đau vai gáy trên diện rộng khi ngồi, nằm trong thời gian dài.
Đau lưng là dấu hiệu khi bị đau thần kinh tọa

Đau lưng là dấu hiệu khi bị đau thần kinh tọa

Triệu chứng đau thần kinh tọa thông qua cảm giác

Điển hình nhất là việc đau nhức vùng lưng. Cơ chế đau của bệnh sẽ bắt đầu từ rễ thần kinh lưng (1314).

Tiếp đó là rễ thần kinh sống 1 sẽ lan xuống đùi. Khi các dây thần kinh này bị chèn ép tạo những cơn đau từ thắt lưng đến cẳng chân. Điểm cuối cùng của cơn đau là ngón chân út (14).

Khi triệu chứng đau thần kinh tọa diễn ra ở rễ dây thần kinh số 1 là những cơn đau từ sau mông lan xuống mặt sau của đùi. Đau bắp chân rồi vòng ra mặt ngoài của bàn chân. Trường hợp này thì chỉ lan tới phần trên của đầu gối (1516).

Cơn đau có thể ở giữa hoặc lệch sang một bên phần lưng. Một số trường hợp hiếm gặp các cơn đau sẽ có thể chạy ngược từ chân đến lưng (16).

Biểu hiện thông qua vận động

Khi bị đau thần kinh tọa người bệnh khi nghiêng, cúi người đều gặp rất nhiều khó khăn và đau.

Lúc cơ thể bị rung lắc và va chạm làm cho cơn đau càng tăng lên.

Khi ho, cười thậm chí là hắt xì hơi cũng là triệu chứng đau thần kinh tọa (17).

Triệu chứng đau thần kinh tọa thông qua vận động cơ thể

Triệu chứng đau thần kinh tọa thông qua vận động cơ thể

Ở giai đoạn nặng thì việc cử động chân sẽ không được linh hoạt nữa.

Dấu hiệu đau thần kinh tọa tại thời điểm này là teo cơ đùi, chân và mông tại bên bị đau.

Cuối cùng là cảm giác tê bì chân tay , rối loạn cơ vòng đại tiểu tiện mất kiểm soát (18).

Dấu hiệu tại vị trí cột sống

Khi những cơn đau xuất hiện thì các cơ cạnh vùng sống lưng sẽ co lại theo cơ chế tự động của cơ thể (19).

Những hiện tượng như cong vẹo cột sống là điều dễ nhận thấy nhất.

TÓM TẮT:

Triệu chứng đau dây thần kinh tọa là rối loạn cảm giác, đại tiểu tiện không mất kiểm soát, cứng khớp, teo cơ,hạn chế vận động. Biểu hiện rõ nét qua các vận động bên ngoài và dấu hiệu bên trong như vẹo cột sống.

3. Bệnh đau thần kinh tọa có nguy hiểm không ?

Khi bệnh tiến đến giai đoạn cuối mà trước đó không áp dụng các biện pháp chữa trị thì sẽ rất nguy hiểm.

Việc bị tê bì chân tay mất đi cảm giác và khả năng vận động là triệu chứng đau thần kinh tọa và không thể tránh (1920).

Bệnh ảnh hưởng đến việc quan hệ vợ chồng.

Tiểu tiện, đại tiện cũng không kiểm soát được, thậm chí là tàn phế suốt đời.

Đừng chủ quan nếu có dấu hiệu bệnh đau thần kinh tọa

Đừng chủ quan nếu có dấu hiệu bệnh đau thần kinh tọa

Đặc thù của bệnh là diễn biến từ từ càng để lâu đau thần kinh tọa càng nguy hiểm. Cho nên việc phát hiện triệu chứng đau thần kinh tọa và điều trị sớm sẽ giúp ích nhiều cho sức khỏe của bạn.

TÓM TẮT:

Bệnh đau thần kinh tọa đặc biệt nguy hiểm ở giai đoạn sau, gây tê bì chân tay thậm chí gây tàn phế suốt đời.

4. Nguyên nhân đau thần kinh tọa

Nguyên nhân đau thần kinh tọa chủ yếu là do chứng thoát vị đĩa đệm cột sống gây nên.

Đau dây thần kinh lưng khiến cho những hành động đơn giản như ho hay cười lớn cũng sẽ bị đau (21).

Kéo theo đó là các cảm giác tê, chân yếu rồi teo cơ.

Nguyên nhân bị bệnh đau thần kinh tọa

Nguyên nhân bị bệnh đau thần kinh tọa

Đa số những tổn thương ở vùng cột sống sẽ gây nên chứng đau thần kinh tọa.

Năm 1928 các nhà khoa học đã phát hiện ra nguyên nhân gây bệnh được xem là chính xác nhất là: chứng thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng (2122).

Theo y học cổ truyền

Nguyên nhân đau thần kinh tọa là do 1 trong 3 yếu tố gây nên là phong tà, hàn tà và thấp tà.

Khí huyết trong mạch máu không đi khắp cơ thể để bổ sung lượng oxy cần thiết được gây ra bệnh (23).

Theo nhận định của khoa học hiện đại

Chứng đau thần kinh tọa

Chứng đau thần kinh tọa

Quan điểm cho rằng giữa các đốt cột sống là các đĩa đệm. Bên ngoài là một lớp bao xơ dày chứa bên trong là nhân nhầy.

Khi lớp bao xơ này bị rách thì nhân nhầy ở trong sẽ thoát ra ngoài sau đó tạo thành một khối được gọi là khối thoát vị ( 24).

Những khối này đè lên rễ thần kinh tại đó thì cơ thể sẽ xuất hiện những triệu chứng như đau, tê chân tay hay là yếu liệu.

Khi gặp hiện tượng này tại vùng thắt lưng sẽ gây ra chứng đau thần kinh tọa.

Ngoài ra các bệnh liên quan đến xương khớp chẳng hạn như thoái hóa khớp, vôi hóa cột sống, gai cột sống cũng là nguyên nhân đau thần kinh tọa (25).

Những tác động, bị chèn ép hoặc do viêm dây thần kinh tọa sẽ có xu hướng điều trị bệnh dây thần kinh tọa khác biệt so với những nguyên nhân khác.

Nguyên nhân đau thần kinh tọa từ bên ngoài

Nguyên nhân đau thần kinh tọa

Nguyên nhân đau thần kinh tọa

Trong quá trình sinh sống và lao động cũng tồn tại những nguyên nhân gây đau thần kinh tọa.

  • Tuổi càng cao sức đề kháng của cơ thể thấp và quá trình thoái hóa cũng diễn ra nhanh hơn (26).
  • Lao động nặng nhọc với các động tác bê, vác di chuyển liên tục.
  • Ngồi làm việc văn phòng không đúng tư thế.
  • Sử dụng quá nhiều rượu bia thuốc lá.
  • Phụ nữ mang thai cũng có khả năng mắc bệnh vì quá trình tăng cân chóng mặt sẽ tác động đến xương cột sống (26).

TÓM TẮT:

Nguyên nhân chính gây đau dây thần kinh tọa  là do thoát vị đĩa đệm. Theo y học cổ truyền là do phong tà, hàn tà, thấp tà. Theo y học hiện đại là do thoái hóa khớp, vôi hóa cột sống, gai cột sống. Ngoài ra còn do yếu tố tuổi tác, lao động, phụ nữ mang thai, sử dụng chất kích thích.

5. Viêm dây thần kinh tọa là gì ?

Đây là hiện tượng dây thần kinh hông to (dây thần kinh tọa) bị viêm nhiễm do tác động của một số bệnh lý xương khớp. Đây là nguyên nhân đau thần kinh tọa gây tác động trực tiếp để dẫn tới các biến chứng nguy hiểm (27).

Nhiều người lầm tưởng khái niệm này là một trong những trạng thái biểu hiện của bệnh nhưng không phải thực chất nó chỉ là một trong những nguyên nhân chính gây ra bệnh mà thôi.

Viêm thần kinh tọa do bị tác động hoặc bị chèn ép

Bệnh thần kinh tọa do tác động là khi cột sống bị tác động bởi các chấn thương hoặc do sự thoái hóa của xương khớp do tuổi tác hình thành.

Còn do bị chèn ép là do các rễ dây thần kinh trong đốt sống bị chèn ép liên tục có thể là từ trọng lượng của cơ thể, hoặc do việc lệch đĩa đệm gây ra (28).

Viêm dây thần kinh tọa từ thuốc kháng sinh

Viêm dây thần kinh tọa từ thuốc kháng sinh

Trị viêm thần kinh tọa

Thông thường người ta sử dụng thuốc uống giảm đau 3b tổng hợp chống viêm kết hợp với những loại thuốc kháng sinh khác để trị viêm thần kinh tọa (29).

Đây là những loại thuốc uống và tiêm trực tiếp vào cơ thể nên có tác dụng giảm đau rất nhanh.

Nếu lạm dụng các loại thuốc chống viêm dây thần kinh tọa này thì sẽ rất dễ dẫn đến các biến chứng như các bệnh về viêm loét dạ dày, viêm khớp dạng thấp hoặc liên quan đến đường ruột.

Việc sử dụng các loại thuốc này cần có sự hướng dẫn chỉ định cụ thể của các bác sĩ.

Bệnh nhân tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc về sử dụng mà không có sự theo dõi điều trị trong quá trình dùng.

Trong quá trình sử dụng thuốc chống viêm dây thần kinh tọa 3b tổng hợp người bệnh hoàn toàn có thể dùng song song với các loại thuốc kháng sinh, khi một dạng là ở thể uống còn một dạng là ở thể tiêm (30).

6. Phòng bệnh

Kiểm soát trọng lượng cơ thể

Bệnh đau dây thần kinh tọa có nguyên nhân xuất phát từ tình trạng béo phì, thừa cân.

Trọng lượng cơ thể nặng sẽ tạo ra áp lực chèn ép lên xương làm tiến trình thoái hóa của xương khớp diễn ra nhanh hơn (31).

Phòng bệnh đau thần kinh tọa bằng việc kiểm soát tốt trọng lượng

Phòng bệnh đau thần kinh tọa bằng việc kiểm soát tốt trọng lượng

Đặc biệt là ở tuổi trung niên hay những người cao tuổi vì trong độ tuổi này hệ thống xương giòn hơn, dễ bị thoái hóa hơn.

Chế độ ăn uống khoa học

Hãy xây dựng chế độ ăn uống bổ sung các chất dinh dưỡng và khoáng chất cần thiết cho cơ thể (32).

Chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp cơ thể phát triển tốt hơn, hoàn hảo hơn, phòng ngừa được các bệnh liên quan đến xương khớp.

Trong khẩu phần ăn nên bổ sung nhiều loại rau xanh, hoa quả giàu vitamin và chứa nhiều chất xơ.

Hạn chế những chất béo bão hòa.

Bổ sung canxi cho cơ thể từ các loại sữa hoặc các loại thức ăn khác

Tinh thần thoải mái

Các hoạt động thường nhật của mỗi người đều nhờ vào sự chỉ huy của não bộ truyền đến các dây thần kinh.

Khi bị căng thẳng, suy nghĩ nhiều sẽ khiến cho các dây thần kinh bị tổn thương, ảnh hưởng đến sức khỏe cơ thể, trong đó có xương khớp (33).

Tập thể dục thể thao

Tập luyện đúng bài, đúng cách sẽ giúp xương trở nên dẻo dai hơn, tránh được bệnh đau thần kinh tọa.

Một số môn thể thao bác sĩ khuyên tập đó là bơi lội, tập yoga, đi bộ có thể phòng bệnh.

Dành 30 phút để tập môn thể thao mà mình ưa thích để tăng cường sức đề kháng chống chọi với bệnh tật (34).

Tránh mang vác đồ nặng ở trên lưng

Tránh mang vác vật nặng để phòng ngừa đau thần kinh tọa

Phòng bệnh đau thần kinh tọa

Đau lưng là một trong những nguyên nhân dẫn đến đau dây thần kinh tọa. Vì thế bạn cần phải hạn chế khuân vác đồ nặng ở trên lưng.

Ngoài ra, việc kéo lê những vật nặng trên sàn nhà cũng gây ra sức cho phần xương

Hạn chế dồn trọng tâm của cơ thể vào một chỗ

Việc thường xuyên dồn trọng tâm của cả cơ thể vào một bộ phận trong thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh đau dây thần kinh tọa.

Khi ngồi quá lâu tại một chỗ thì bạn nên dành ra những phút giải lao, thư giãn gân cốt, đi lại xung quanh để tránh được sự tổn thương của dây thần kinh từ xương sống xuống đến mông.

Khi vác nặng thì hãy ngồi xổm xuống, thẳng lưng, dùng sức của chân để nâng vật nặng lên chứ không được cúi gập người xuống để nâng. Hãy chia khối lượng mang vác sang hai bên cơ thể để tạo sự cân bằng cho cột sống.

TÓM TẮT:

Để phòng tránh bệnh đau dây thần kinh tọa bạn cần chú ý giữ trọng lượng cơ thể ổn định ở mức vừa phải bằng một chế độ ăn uống hợp lý. Giữ tinh thần thoải mái bằng cách tập thể dục thường xuyên và tránh làm việc nặng.

7. Đau dây thần kinh tọa nên uống thuốc gì?

Sử dụng thuốc điều trị đau thần kinh tọa không nhất thiết là phải thực hiện theo một phác đồ hay bệnh án nhất định. Tuy nhiên bệnh nhân cần lựa chọn cho mình cách giảm đau hoặc bài thuốc phù hợp (35).

Đau thần kinh tọa là căn bệnh khó điều trị, dễ mẫn cảm với các thành phần và dược tính của thuốc tây (36).

Nếu không có sự cân bằng và cách sử dụng thuốc đúng đắn sẽ rất dễ gây ra những biến chứng nguy hiểm (35).

Nhiều người tin dùng những bài thuốc nam, bài thuốc ngâm rượu hay các phương thuốc đông y lành tính, bảo tồn…

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ ngải cứu

Ngải cứu chữa đau dây thần kinh tọa là bài thuốc lâu đời được cha ông ta áp dụng nhiều và hiệu quả đã được chứng minh từ thực tế điều trị.

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ ngải cứu dễ làm, dễ sử dụng với nguyên liệu dễ tìm.

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ ngải cứu

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ ngải cứu

Nguyên liệu: 200g ngải cứu tươi rửa sạch, để ráo nước

Cách làm:

  • Ngải cứu sau khi để ráo nước có thể làm gia vị trong các món ăn như gà hầm, trứng vịt lộn, trứng rán ngải cứu…
  • Phơi khô sắc lấy nước uống.
  • Ngày thực hiện từ 2 đến 3 lần, sau bữa ăn.

Đau dây thần kinh tọa uống thuốc gì – thuốc từ lá lốt

Lá lốt là vị thuốc quý trong nhiều bài thuốc chữa các căn bệnh xương khớp và điển hình là đau thần kinh tọa.

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ lá lốt

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ lá lốt

Nguyên liệu: Lá lốt khoảng 200g, rửa sạch

Cách dùng:

Sắc lá lốt rồi lấy nước để uống.

Ngày uống từ 2 – 3 lần, liên tục từ 1 – 2 tuần.

Thuốc trị đau thần kinh tọa từ cỏ xước

Dùng cỏ xước chữa viêm dây thần kinh tọa thực sự là một bài thuốc thần kì với các bệnh nhân.

Cỏ xước là một vị thuốc tự nhiên, có tính an toàn dễ kiếm và dễ sử dụng, có công dụng lớn trong việc giảm các cơn đau ở người bệnh.

Cây cỏ xước

Cây cỏ xước là thuốc trị đau thần kinh tọa

Thực hiện:

  • Dùng cỏ xước thường được sắc lấy nước uống.
  • Phơi khô sắc theo tỉ lệ 100g cỏ xước với 500ml nước
  • Ngày uống từ 2 – 3 lần.

Bài thuốc chữa đau thần kinh tọa từ An Cốt Nam

Thuốc gồm 2 loại: thuốc uống và thuốc xịt.

  • Thuốc uống gồm các vị thuốc quý như Thiên Niên Kiện, Nhũ Hương, Sâm Ngọc Linh..
  • Thuốc xịt là sự kết hợp giữa: Hồi, quế chi, đại hoàng…
  • 100% thảo dược tươi tự nhiên, hoàn toàn lành tính
  • Bên cạnh 2 bài thuốc trên, người bệnh còn được MIỄN PHÍ xoa bóp, châm cứu, bấm huyệt…nhằm đẩy nhanh tác dụng của thuốc chữa đau thần kinh tọa.

Công dụng của bài thuốc nam gia truyền An Cốt Nam

  • Đào thải độc tố trong cơ thể ra ngoài
  • Tăng cường khả năng lưu thông máu
  • Cung cấp dưỡng chất nhằm bổ sung cho các tế bào bị tổn thương
  • Phục hồi các tổn thương của hệ thống thần kinh bị ảnh hưởng
  • Đã hơn 5000 người có vấn đề về xương khớp, đau dây thần kinh tọa được điều trị khỏi triệt để chỉ bằng 2-4 liệu trình
  • Tác dụng lâu dài, CAM KẾT không tái phát nếu bệnh nhân thực hiện đúng theo lời chỉ dẫn của bác sĩ.

TÓM TẮT:

Nên sử dụng các bài thuốc Nam, thuốc Đông y lành tính để chữa đau thần kinh tọa. Bài thuốc từ ngải cứu, lá lốt, cây xỏ xước đặc biệt có công hiệu tốt. Bài thuốc An Cốt Nam gồm 2 loại chính là thuốc uống và thuốc xịt trị đau thần kinh tọa hiệu quả..

8. Lưu ý khi bị bệnh đau dây thần kinh tọa

Phát hiện chứng đau viêm dây thần kinh tọa

Phát hiện chứng đau viêm dây thần kinh tọa

Lời khuyên của chuyên gia đối với những người mắc bệnh đau thần kinh tọa:

  • Khi có những dấu hiệu của bệnh thì phải chú đến việc thăm khám định kỳ.
  • Chú ý đến cơ thể mỗi khi trời lạnh. Do lúc này nhiệt độ quá thấp sẽ tác động xấu đến đau thần kinh tọa (37, 38).
  • Thực phẩm có chứa nhiều chất vitamin A,C,B nên được sử dụng nhiều (39).
  • Hạn chế uống rượu bia và hút thuốc lá.
  • Bài tập thể dục, vật lý trị liệu hay đi bộ, bơi yoga nên được áp dụng thường xuyên dưới sự chỉ định của bác sĩ (40, 41).
  • Nếu cơn đau đến bất chợt và kéo dài thì phải dừng mọi hoạt động đang thực hiện, sau đó nằm im trên giường phẳng lót thêm một tấm đệm.
  • Những động tác khi mạng vác đứng ngồi hãy tạo cho cột sống sự thoải mái nhất (42, 43).
  • Tránh các tác động đột ngột vào cơ thể ảnh hưởng đến dây thần kinh tọa (44, 45).

TÓM TẮT:

Cần thăm khám sức khỏe thường xuyên, cẩn thận khi trời lạnh, bổ sung nhiều vitamin. Không sử dụng chất kích thích và tập thể dục đều đặn.

9. Tổng kết

Bài viết tổng hợp giúp các bạn hiểu về khái niệm, triệu chứng đau dây thần kinh tọa, nguyên nhân, cách phòng ngừa và cách chữa trị tốt nhất.

Khi đã có những điều trên thì việc điều trị bệnh đau thần kinh tọa hay viêm dây thần kinh tọa là điều dễ dàng với người bệnh. Ngoài ra có thể sử dụng thêm một số bài thuốc có nguồn gốc từ thiên nhiên cũng sẽ làm tình trạng bệnh được cải thiện.

Đặt câu hỏi